Karmienie piersią to definicja natury człowieka, nie jest to tylko element odżywienia dziecka, ale również piękny, naturalny akt, gdzie matka oraz dziecko budują swoją niepowtarzalną więź. Matka natura niestety nie jest sprawiedliwa, niektórym kobietom nie jest dane karmić dziecko naturalnie, innym udaje się to po długiej walce, a czasami z różnych powodów matki wybierają karmienie mlekiem modyfikowanym – każda z tych dróg jest wyjątkowa, pełna bliskości i ciepła.

Co zyskuje dziecko przez karmienie piersią?
Mleko kobiece idealnie dopasowuje się do potrzeb dziecka, zapewniając mu wszystkie potrzebne składniki odżywcze, na skład pokarmu ma wpływ pora dnia, a nawet temperatura otoczenia. Wieczorem w mleku jest wyższa zawartość tłuszczu, melatoniny (hormon snu) i tryptofanu (aminokwas, który ułatwia zasypianie), co polepsza sen dziecka, a rano więcej hormonów pobudzających (kortyzol), to sprzyja zachowaniu aktywności w ciągu dnia. W lato, kiedy temperatury są wysokie, mleko matki w pierwszej fazie karmienia składa się przede wszystkim z wody, co pomaga w odpowiednim nawodnieniu dziecka, dlatego dziecko do 6m.ż. nie powinno dostawać dodatkowo wody do picia.
Według WHO karmienie piersią jest najważniejszym czynnikiem zmniejszającym śmiertelność u dzieci do 5 roku życia. Badania potwierdzają, że dzieci karmione naturalnie mają lepszą odporność, rzadziej zapadają na różne infekcje, mają mniejsze ryzyko wystąpienia otyłości i nadwagi w przyszłości. Wykazują też mniejsze ryzyko zachorowania na choroby takie jak: cukrzyca, nowotwory (chłoniak, białaczka), alergia i astma.
Jakie są korzyści dla matki karmiącej piersią?
W czasie karmienia piersią organizm kobiety produkuje duże ilości oksytocyny (hormon produkowany w podwzgórzu, uwalniany przez przysadkę, często nazywa się go „hormonem miłości”), która jest niezwykle istotna po porodzie – pomaga w obkurczaniu macicy, zmniejsza ryzyko wystąpienia krwawień poporodowych, zmniejsza ryzyko wystąpienia depresji poporodowej. Karmienie piersią pomaga w budowaniu więzi między dzieckiem, a matką – wysoki poziom oksytocyny po porodzie powoduje potrzebę bliskości i ochrony dziecka. Hormon ten jest istotny dla karmienia piersią, ponieważ dzięki niemu dochodzi do produkcji pokarmu, gdy dziecko zaczyna ssać pierś, jest on aktywowany i powoduje napływ pokarmu.
Karmienie piersią niesie również szereg zdrowotnych korzyści dla mamy, już po zakończeniu karmienia:
- Zmniejsza ryzyko zachorowania na raka piersi oraz jajników.
- Zmniejsza ryzyko wystąpienia cukrzycy typu II.
- Mniejsze ryzyko pojawienia się chorób sercowo-naczyniowych np. nadciśnienie tętnicze, zawał, udar.
- Może zmniejszać ryzyko zachorowania na osteoporozę i złamań w okresie menopauzy.
Jakie są najczęstsze problemy laktacyjne?
Mogą się pojawić problemy wynikające zarówno ze strony matki, jaki i dziecka. Jeśli mimo próby poradzenia sobie na „własną rękę” z tymi komplikacjami, nie ma rezultatów, przed decyzją o przejściu na karmienie mlekiem modyfikowanym, warto skonsultować się z położną środowiskową lub z doradcą laktacyjnym.
Problemy pojawiające się przy karmieniu piersią:
- Problem z odpowiednim chwytem brodawki – może okazać się, że zmiana pozycji karmienia będzie pomocna, przy takim problemie najlepsze pozycje to: pozycja biologiczna, krzyżowa lub spod pachy; być może problem leży w buzi dziecka – w tej sytuacji warto skonsultować się z doradcą laktacyjnym lub pediatrą, czasami dzieci mają za krótkie wędzidełko i konieczne jest podcięcie; problem może wynikać z brodawki kobiety, jeśli jest płaska lub wklęsła – dziecko nie może jej złapać, pomocne mogą okazać się nakładki laktacyjne lub można spróbować pobudzić brodawkę przed karmieniem np. odciągając pokarm laktatorem przez chwilkę.
- Dziecko się nie najada – sprawdź czy dziecko efektywnie ssie pierś – po karmieniu pierś jest odczuwalnie opróżniona, mniejsza i miękka; w trakcie jedzenia słychać odgłos przełykania oraz widać, że dziecko przełyka pokarm; dziecko ma szeroko otwartą buzię, którą obejmuje całą brodawkę, oraz duży obszar ciemnej osłonki brodawki; ssanie powinno być rytmiczne; broda przylega do piersi, nos jest oddalony, dziecko może swobodnie oddychać.
- Brak wystarczającej ilości pokarmu – aby rozkręcić laktację należy przystawiać dziecko jak najczęściej, na żądanie; istotny jest również kontakt skóra do skóry z matką po porodzie, ponieważ powoduje on wyrzut oksytocyny oraz dość szybkie przystawienie dziecka do piersi po porodzie (w trakcie pierwszej godziny ?); pomocny może okazać się laktator, istnieją laktatory z dwoma trybami I – stymulacja oraz II – odciąganie, tutaj oczywiście chodzi o tryb I, aby przystawiać laktator do piersi i stymulować gruczołu do produkcji mleka; kluczowe przy udanej laktacji jest nawodnienie oraz regularne posiłki matki.
- Nawał pokarmu – jest zjawiskiem fizjologicznym pojawia się między 2-4 dobą po porodzie, świadczy o prawidłowo rozwijającej się laktacji, aby sobie pomóc można odciągać mleko laktatorem, na trybie odciągania programu, bez stymulacji, tylko do uczucia ulgi; przystawiaj dzieci do piersi często, karm na żądanie, nie rzadziej niż co 3h.
- Zastój pokarmu – zatkany kanalik, w związku z czym wypływ mleka jest utrudniony – zaczynaj karmienie od chorej piersi, należy dość często przystawiać dziecko do piersi co max 2h; w czasie karmienia lub przed można wykonać masaż piersi – delikatne głaskanie od brodawki do zewnątrz, nie uciskać; przed karmieniem można stosować ciepłe okłady, po karmieniu zimny.
- Zapalenie piersi – silny ból piersi, objawy jak przy grypie – karm dziecko piersią, jeśli ból jest znośny, leki przeciwzapalne oraz wizyta u lekarza, jeśli objawy nie mijają, a wysoka gorączka utrzymuje się mimo leków; odpoczywaj, dbaj o nawodnienie.
- Zbyt szybki wypływ pokarmu z piersi – jeśli dziecko nie nadąża z przełykaniem pokarmu, krztusi się, ulewa po karmieniu, możliwe, że mleko z piersi wypływa za szybko – można krótko ociągać pokarm laktatorem przed karmieniem, aby zmniejszyć ciśnienie, pomocne będą pozycje do karmienia, w których działa grawitacja: pod pachą, biologiczna, na wznak, pomocne mogą być również przerwy przy karmieniu.
- Dziecko odmawia ssania piersi – upewnij się, że problem nie leży w zdrowiu dziecka, przez złe samopoczucie może odmawiać posiłków; niektóre balsamy mogą mieć smak, pamiętaj aby nie nakładać kosmetyków w okolicy sutków, aby nie zrazić dziecka; warto przystawiać dziecko do piersi kiedy jest spokojne oraz zadbać o spokojną atmosferę przy karmieniu; próbuj różnych pozycji do karmienia; warto stosować kontakt skóra do skóry z dzieckiem.
- Ból oraz rany brodawek – to przede wszystkim problem początków karmienia, piersi muszą się przyzwyczaić, ból może być duży, jednak jest to przejściowa sytuacja – pomocna będzie lanolina, nawilża i zapobiega powstawaniu ran; zimne okłady na brodawki po karmieniu; wietrzenie piersi po karmieniu; należy upewnić się, że dziecko odpowiednio łapie brodawkę; nie należy odrywać dziecka od piersi, jeśli jest potrzeba „odłączenia” dziecka – wsuń mały palec w kącik ust dziecka.
Jak długo karmić piersią?
Karmienie wyłącznie piersią należy kontynuować przez pierwsze 6 miesięcy życia dziecka, następnie między 17, a 27 tygodniem życia dziecka następuje rozszerzanie diety. Rodzic wprowadza posiłki stałe oraz wodę do picia, ale nadal należy kontynuować karmienie piersią. Do kiedy? Co najmniej do ukończenia przez dziecko 12 miesięcy, optymalnie do 2 roku życia. Po ukończeniu roku karmienie piersią może stanowić 35-40% dobowego zapotrzebowania, a po skończeniu 24 miesięcy 30%.
Co jeśli pokarmu jest za mało?
Jeśli wszystkie sposoby zawodzą i mimo ogromnego starania, zasięgnięcia pomocy specjalistów, Pokarmu jest za mało lub robi się coraz mniej, pamiętaj mamo, że każda kropla jest na wagę złota, już 40ml mleka matki dziennie zapewnia dziecku korzyści zdrowotne. Możesz stosować karmienie mieszane i kontynuować karmienie piersią ile będzie to możliwe.
Czy mogę pić gazowane? Czy mogę jeść kapustę?
Wokół karmienia piersią oraz mleka kobiecego narosło sporo mitów, które czasami są tak abstrakcyjne, że aż trudno uwierzyć w to, że ktoś je powiela np. w moim mleku były kawałki truskawek; nie pij gazowanej wody, bo będziesz mieć gazowane mleko itp., pamiętaj, że mleko wytwarzane jest z krwi, przenikają do niego wartości odżywcze, ale też alergeny, dlatego jeśli Twoje dziecko ma alergię np. bmk, musisz stosować dietę bez białka krowiego. Czy mleko może być za mało tłuste lub dziecko nie najada się nim na noc, dlatego się budzi? Jeśli kobieta ma zdrową, zbilansowaną dietę, mleko jest idealne, takie jak dziecko potrzebuje, a mit o nienajadaniu się na noc, bierze się z tego, że mleko kobiece zawiera enzymy wspomagające trawienie mleka, dlatego proces trawienia jest szybszy niż przy mleku modyfikowanym. Czasami dzieci nie budzą się z głodu, a potrzeby bliskości jaką daje pierś mamy, jednak nie warto z tych powodów wieczorami podawać mleka modyfikowanego, dzieci karmione piersią wieczorem potrzebują mleka i bliskości mamy.
Podsumowując:
Mleko kobiece jest to pokarm idealny dla Twojego dziecka, warto walczyć o laktację, jednak najważniejsze jest w tym wszystkim samopoczucie młodej mamy. Mleko naturalne doskonale współgra z dzieckiem. Mimo, że na drodze kp mogą pojawić się różne problemy, nie jest to sytuacja bez wyjścia. Pamiętaj, że budowanie więzi z dzieckiem nie zależy tylko od tego czy karmisz piersią czy nie. Jeśli z jakiegoś powodu wybierasz inną drogę, noś, przytulaj, kochaj, jesteś najlepszą mamą dla swojego dziecka, ponieważ Ci zależy, szukasz rozwiązań i wiedzy. Nie bierz rad cioci i babci za pewnik, warto sprawdzać najnowsze zalecenia, badania oraz czytać artykuły tematyczne, aby nie wierzyć w zabobony i zamierzchłe dane, niepoparte badaniami.
Bibliografia:
- https://psjd.icm.edu.pl/psjd/element/bwmeta1.element.psjd-c069b230-333d-4455-bdda-9cb290786ea8
- https://cnol.kobiety.med.pl/wp-content/uploads/2025/09/Materialy-zjazdowe-2012.pdf
- https://www.ptghizd.pl/cm/uploads/2021/04/smp_01_2021_zasady_zywienia_zdrowych_niemowlat.pdf
